CAN YELEKLERİ ve CAN SİMİTLERİ

[Toplam:4    Ortalama:3.8/5]
GENEL

CAN YELEKLERİ ve CAN SİMİTLERİ

Can yelekleri, onu giyen kişinin su üstünde kalmasını sağlayacak ve Can Kurtarma araçlarına çıkmasına engel olmayacak şekilde, yüzer bir maddeden yapılmış kurtarma donanımlarıdır. Teknelerde yolcu ve personel sayısının toplamı kadar can yeleği bulundurulmalıdır.

Eğer ailemizde veya misafirlerimiz arasında çocuk bulunuyorsa, çocuk adedi kadar ilave can yeleği bulundurulmalıdır. Can yeleklerinin tamamı SOLAS (Security Of Life At Sea = Denizde Can Güvenliği Sözleşmesi) Standartlarına uygun olmalıdır.

Yüzme ve keyif amaçlı kullandığımız can yelekleri, doğrudan can kurtarma teçhizatı kabul edilemez.
Bu tür can yelekleri standarta uygun bulunduracağımız can yeleklerine ilaveten bulundurulabilir.
Üzerlerine tekne adı ve bağlama limanının yazılması önerilir.

Teknelerde kabinlerimizin kolay ulaşılabilir yerlerinde muhafaza etmeliyiz. En uygun yer kapaklı fakat kolay açılabilir dolap içleridir. Giysi dolapları olabileceği gibi, can yelekleri için özel yapılmış dolaplar da olabilir.
Kesinlikle zor ulaşılabilir, kilitli dolaplara, yatak altlarına ve malzeme dolaplarının iç kısımlarına yerleştirilmemelidir.

SOLAS Standartlarına Uygun
CAN YELEĞİNDE OLMASI GEREKEN ÖZELLİKLER

STANDART CAN YELEĞİ
EN 396 (ISO 12402 – 3) 150N Can Yeleği
Minimum 15 kg. yüzdürücülük sağlar. Yüzme bilen ve bilmeyen denizciler için uygundur. Her ne kadar bilinçsiz kazazedeyi sırtüstü çevirmek için tasarlanmış olsa da üzerine giyildiği su geçirmez giysilerde sıkışmış hava varsa, bu görevini yerine getirmekte zorlanabilir. Hayat kurtarma özelliği olan bu can yeleğinin dolgulu modelleri, hareketi kısıtlayıcı olduğundan, genellikle gazlı modelleri tercih edilmektedir.

150N, TS EN 396
STANDART YELEK Yetişkinler için Can Yeleği
100N, TS EN 395 Çocuk Can Yeleği
100N, TS EN 395 Bebek Can Yeleği

Can Yeleği ne zaman hayat kurtarır?
• Beklenmedik ağır deniz şartlarında tekne alabora olduğunda ya da batarken,
• Bir çarpışma sonucu veya kazara denge kaybedip tekneden dışarı suya düşüldüğünde,
• Kayalar veya batık nesneler tarafından tekne aniden yaralandığında,
• Karbon monoksit dumanı zehirlenmesi sonucu bilinçsiz suya düşüldüğünde,
• Balıkçılık, avcılık yaparken denge kaybedilerek suya düşüldüğünde,
• Su kayağı yaparken veya kano kullanırken suya düşüldüğünde.

Acil durumlarda can yeleğinin kullanılması
• Yelek üzerine asla! başka bir giysi giyilmemelidir.
• Şişme can yeleği ile atlanıyorsa, can yeleği suda şişirilmelidir.
• Denize yayılmış akaryakıttan dolayı deniz yanıyorsa, yelek giyilmeden atlanır.

Suya atlamadan önce yeleğin vücuda tam oturmuş, tüm bağlarının uygun sıkılıkta bağlandığından emin olunduktan sonra;
• Denize atlayınca can yeleğinin altından dolan su nedeni ile can yeleğinin boynumuzu kırmaması için can yeleğinin yakasından bir elle tutulur. Su dolmaması için diğer elle burun ve ağız kapatılır.
• Denize atlanacak yere bakılarak denizde bir cismin veya insanın olup olmadığı kontrol edilir.
• İleriye doğru bakılır. (atlarken suya bakmak, dengeyi bozar ve yüz üstü düşmeye sebep olur.) Büyük bir adımla atlanır. (Büyük adım, bordaya veya başka unsurlara çarpılmaması için) Ayaklar çapraz birleştirilerek suya çivileme girilir (Bacak arasını korumak için). ..

Can yeleğinin vücuda uyumu testi
Touchdown Testi
• Yeleğin tüm fermuar ve kayışlarını bağlayarak vücudunuza oturttun.
• Maç izlerken “Gol sevinci” yaşıyormuş gibi kollarınızı havaya kaldırın.

• Birisi can yeleğinizin omuz kısımlarından kavrayarak (Suyun kaldırma kuvveti gibi) Sizi kaldırmaya çalıştığında ceket üst kenarı çenenizin üzerine kadar çıkmalıdır. Yüzünüzü kapatacak kadar üste çıkıyorsa ya da belirtilen düzeye kadar yaklaşamıyorsa o yelek Size uygun değildir ya da bağlantılarını uygun ölçülerde bağlamamışsınızdır.

Yeleğinizi suda sınayın !
• Yeleğinizi giyin. Tüm bağlantılarını bağlayın. Sığ bir sahile veya havuza girin.
• Rahatlayın ve başınızı hafifçe geriye doğru eğin.
• Kollarınızı önde birleştirin.
Can yeleğinin üst bölümü ağzınıza ya da kulak hizasına kadar kaymamalıdır. Çenenizi, yani ağız bölgesini su üstünde tutmalıdır.

Can yeleğinin temizlik ve bakımı
• Yelekleğinizi, kuru, havadar ve serin yerlerde depolayın.
• Temizlik amaçlı yıkarken güçlü deterjanlar kullanmadan, yumuşak bir sabunla ve bol suyla yıkayın.
• Islandığında ya da yıkama sonrası soba, radyatör gibi ısı kaynaklarına yaklaştırmayın, Güneş almayan havadar bir yerde kurutun.
• Yeleğinizi sırtınızı bir yere yaslamak veya minder gibi oturmak için kullanmayınız.
• Tekneye götürmeden gözden geçirerek, sökülmüş veya deforme var mı kontrol etmelisiniz.

Her yıl en az bir kez;
Sığ suda giyilerek test edilmeli.
Performansı ve sağlamlığı kontrol edilmelidir.

CAN YELEĞİNİN YÜZDÜRÜCÜLÜĞÜ
Can yelekleri, yüzdürücülük esasına göre imal edilirler.

Suyun kaldırma kuvveti sayesinde cisimlerin, karadaki ağırlıkları ile sudaki ağırlıkları farklıdır. İnsan vücudunun önemli kısmı sıvıdan ibaret olduğu için, yoğunluğu, suyunkine yakındır. Bu nedenle vücudumuz zaten “yüzme”, yani suyun üzerinde kalma eğilimindedir.

Karada . gelen bir insan, çenesine kadar suya girdiğinde, karadaki ağırlığının yaklaşık yüzde 10’u gelir. Bu genel kurala göre;
.lık bir insan denizde yaklaşık olarak , 100 kiloluk bir insan da yaklaşık .dır. Bu durumun istisnaları vardır. Ancak, genel kural budur.

İnsanın akciğerleri hava ile dolu olduğundan, vücudumuz kendi kendine fazladan yüzdürücülük de sağlamaktadır. Ancak, bu can yeleğine duyduğumuz ihtiyacı ortadan kaldırmaz, zira suyun üzerinde kalmak, her vücut için (kemik yoğunluğu, yağ dokusu, üzerindeki ağırlık vb. nedenlerle) aynı kolaylıkta olmaz ve insan, tahmin ettiğinden çok daha kısa sürede yorulur.

Deniz suyu tuzlu olduğu için, tatlı sudan daha yoğundur ve kaldırma kuvveti çok daha fazladır.
Bu nedenle göl, nehir, gölet gibi yerlerde, suyun kaldırma kuvvetinin düşük olduğu mutlaka göz önüne alınmalıdır.

Can yelekleri, kullanıldıkları yere göre, kişilerin üzerindeki giysilerin muhtemel ağırlıkları da göz önüne alınarak imal edilir. Ağır şartlar için üretilen can yeleklerinin yüksek yüzdürücülüğe sahip olmalarının altında, kişilerin üzerlerindeki kalın giysilerin ağırlıklarının hesaplanmış olması yatmaktadır.
Can Yeleğinin İnsan Vücuduna Etkisi
Eğer, kişi bilinçsiz durumda su içerisindeyse yüzdürme merkezi karın bölgesinde olur ve kişi yüz üstü, yarı katlanmış olarak su içinde durur.
Bu durum yapay bir yüzdürücü kullanılarak düzeltilebilir. Göğse yerleştirilen yeterli büyüklükte bir yüzdürücü vücudu su seviyesine çıkartır ve çevirerek sırt üstü olacak şekilde tutar. Boyun altına konacak yeterli fakat çok büyük olmayan bir yüzdürücü de başı su seviyesinin üzerine çıkartarak rahat nefes alacak bir şekilde tutar.

Eğer boyun altına konan yüzdürücü gereğinden fazla büyük olursa tam tersi işlev görür ve başın yüzüstü su içinde kalmasına sebep olur. Normal olarak gerek vücudun su seviyesine çıkması gerekse başın suyun üzerinde kalmasını sağlayabilecek bir yüzdürücü en azından 7.5 kg yüzdürme kapasitesine sahip olmalıdır.

Üstteki şekilde gösterilen can yeleğinin insan vücuduna etkisi aşağıda olduğu gibidir.
Can yeleği giymemiş, su yutmamış, bilinçsiz olarak su içinde duran kazazedenin;
• Göğsüne yerleştirilmiş yüzdürücü vücudunu çeviriyor,
• Göğsüne yerleştirilmiş yüzdürücü vücudunu çevirmiş, su üstünde biraz daha yükseltmiş fakat ağız suyun altında,
• Boyun altına yerleştirilmiş yüzdürücü, başını rahat nefes alacak şekilde su üstüne çıkarmış. …

ÇOCUK ve BEBEK CAN YELEKLERİ

Çocuk Can Yeleği Seçimi
Çocuğa yeleği kendinin giyebilmesinin öğretilmesi ve uyumlu bir yeleğin seçilmesi önemlidir. Bir bebek veya çocuğun can yeleği vücuduna uyumlu ve tam oturmuş olmalıdır.

Çocuk yeleklerinde kafanın geri kaymaması için büyük bir yaka vardır ve bu yeleklerin en önemli özelliği, yeleğin vücuttan kayarak çıkmasını önlemek için kasık kayışları bulunmasıdır.

Can yeleği çocuğa sığ suda giydirilerek test edilmelidir. Çocuk yelekten dışarı kaymamalıdır. Uyumlu model ise, yeleğin çocuğun çene ve kulaklarına doğru kaymaması gerekir. Uyum testi için >>Tıklayınız

• Çocuğun yüzme yeteneği de dikkate alınmalıdır. Örneğin; Yüzme bilmeyen çocuklara Tip II Çocuk can yeleği giydirilmelidir.

• “İleride de kullanır” düşüncesiyle büyük boyutta yelek almayınız. Güvenli olan o anda tam uygun boyutta olanıdır.

• Bir çocuğa alınan yelek Ona uygun boyutludur. Başka bir çocuk için aynı yeleği kullanmayınız.

• Çocuğa güvertede ve seyir anında mutlaka yelek giydirilmelidir.
(Çocuğun güverte altında, kapalı ve güvenli bir yerde bulunması istisna)

Yelek seçiminizde yardımcı olabilecek, üretici etiketinde belirtilen değerler aşağıdadır.
Ağırlık
Bebek
0- 13 Kg
0-30 lbs
Küçük Çocuk
13-23 Kg
30-
Küçük Çocuk Orta
13-23 Kg
30-
Çocuk
23-41 Kg
50-
Yaş
0-2 Yaş
2-5 Yaş
4-8 Yaş
6-12 Yaş
Göğüs Boyutu
40-51 Cm
16 – 20 ”
51-58 / 58-63.5 Cm
20-23 “/23-25″
53.5-63.5 Cm
21-25 ”
66-73.5 Cm
26-29 ”

ENGELLİ (Özürlü) CAN YELEKLERİ
Site notu: Engelliler için can yelekleri, genel bilgi paylaşımı amacıyla sayfada yer almıştır. Henüz ülkemizde bu tür yelekler satılmamaktadır.

Sırtüstü kullanım için tasarlanmıştır. Kişinin başını su üstünde tutar. Kol ve bacaklarını kullanabilenlere uygundur. Dikey kullanım için tasarlanmıştır.
Kişinin başını su üstünde tutar. Kol ve bacaklarını kullanabilenlere uygundur. Dikey kullanım için tasarlanmıştır.
Kişinin başını su üstünde tutar. Kol ve bacaklarını kullanabilenlere uygundur. ..

CAN YELEĞİ TİPLERİ VE ÖZELLİKLERİ

Can yelekleri dünya genelinde farklı sınıflandırmalarla ama aynı işlevlerle kullanıcıya sunulur. ABD’de, Sahil Güvenlik (USCG) kurumunun belirlediği sınıflandırmaya göre can yelekleri, Tip I, Tip II, Tip III, Tip IV ve Tip V kategorilerinde beşe ayrılır.

Amerika’nın birçok eyaletinde Şişme Can Yeleklerinin 16 yaşından küçükler ve su sporları yapanlar (Kayak, Kano) tarafından kullanılması yasaktır.

Tip I
TİP I
Açık deniz hayat kurtarıcı/can yeleği (Off-shore Life Preserver ya da Life Jacket) olarak isimlendirilir.

Bu yelekler, bilincini tamamen yitirmiş kazazedelerin suda, yüzükoyun değil, sırtüstü yatmalarını sağlar. Yüzme bilmeyen kişiler bu tip can yeleklerini rahatlıkla kullanabilirler. Tip I yeleklerin, dolgulu olanları bulunduğu gibi, basınçlı havayla şişmesini sağlayan tüplü modelleri de gün geçtikçe daha çok tercih edilmektedir. Tüplü modellerin tercih edilmesi, dolgulu modellere göre çok daha rahat kullanımlı ve hafif olmaları, kullanıcısına hareket rahatlığı sağlamalarıdır. Bir de, uçaklarda kullanılan, ağızla şişirilen modelleri vardır. Uçaklarda, basınçlı gaz bulundurulması sakıncalı olduğundan, bu modeller tercih edilir.

Tip I yelekler, 40 kg.dan ağır yetişkinler ve 40 kg. altındaki çocuklar için iki tipte üretilir.

Tip I can yelekleri, yetişkinler için en az 10 kg., çocuklar için ise en az 5 kg. yüzdürücülük sağlamak zorundadırlar.

Tip II
TİP II

Yardımın göreceli olarak daha çabuk gelmesinin mümkün olduğu bölgelerde kullanılmak üzere tasarlanmış, kazazedeyi sırtüstü çevirebilen modeldir. Ancak, kazazedeyi Tip I can yelekleri kadar mükemmel çeviremez. Bu nedenle bilinçsiz kazazedenin kullanımı için çok uygun olmayabilir. Testler, Tip II’nin, zorlu şartlarda Tip I kadar iyi olmadığını göstermiştir.

Tip II can yelekleri, 40 kg.dan ağır yetişkinler, 22,5-40 kg. arası gençler, 13,5-22,5 kg. arası çocuklar ve 13,5 kg.dan hafif çocuk/bebekler için olmak üzere 4 tipte üretilir.

Tip II can yeleği, yetişkinler için 7,5 kg., çocuklar için ise 3,2 kg. yüzdürücülük sağlamak zorundadır. Bu tipteki can yeleklerinin de dolgulu ve sıkıştırılmış havayla şişen modelleri vardır.

Tip III
TİP III
Aslında can yeleği değil, yüzme yardımcıları olarak imal edilir.

Amaç, kullanıcının suyun üzerinde durmasına yardımcı olmaktır. Su kayağı, kano, balıkçılık ve kayak gibi etkinliklerde, kullanıcı çoğunlukla suya girdiği için tercih edilen modeldir. Ancak, kullanıcıyı sırtüstü yatırmak, başını sudan uzak tutmak gibi özellikleri yoktur ve çoğunlukla sakin suda etkindir. Bu özellik, can yeleği seçimi yapılırken göz önünde bulundurulmalı, su sporlarında bilinçsiz kazazedenin hayatını kurtarmak amacıyla değil, bilinçli ve yüzme bilen kişinin su üzerinde durmasına yardımcı olmak üzere tasarlandıkları her zaman hatırlanmalıdır.

Tip III yüzdürücülerin, minimum 7,5 kg. yüzdürücülükleri olmalıdır.

Tip IV
TİP IV
Kazazedeye “atılan” tipteki yüzdürücülerdir. Kişinin üzerine giymediği, at nalı, simit ya da yüzdürücü minder gibi ürünler bu sınıfa girer. Can simitlerinin çevresine halat sabitlenmiştir ve standart olarak 51 cm., 61 cm. ve 76 cm. dış çapları olan üç tipte imal edilirler. At nalı yüzdürücüler, genellikle yatlarda kazazedeye fırlatılmak üzere hazır tutulur. Kazazedenin “içine girmesi” kolaydır. Can simitleri, 2,5 kg.dan daha hafif olamazlar.

TİP IV yüzdürücü minderler, minimum 9,1 kg., simitler çapa bağlı olarak 7,5-14,5 kg. yüzdürücülüğe sahip olmalıdır.

Tip V
TİP V
Özel amaç için üretilmiş ve onay alınmış kimi ürünlerdir. Hipotermiye karşı koruma sağlayan özel giysiler, trapez yelekleri, rüzgâr sörfü yelekleri bu türden sayılabilir. Ayrıca bu tipteki ürünler, etiketlerinde belirtilmek kaydıyla Tip I, II ya da III’teki ürünlerin performanslarını sağlayabilirler.

Avrupa’da satılan tüm yeni can yelekleri CE sertifikalı olmak zorundadır.
AB dışı ülkeler de benzer standartlarını uygulamaktadırlar. Uluslararası ISO standartları, yakında küresel anlamda tüm üretimi kontrol altına alacaktır. Şu anda Avrupa’daki standartlarda can yelekleri Newton(N)* birimi üzerinden sınıflandırılmaktadır.

YÜZDÜRÜCÜLÜĞÜ (Kaldırma Gücü) YÜKSEK ARAÇLAR

TİP Asgari Yetişkin Yüzdürme
Newton*
TİP I – Şişme 150N
Batmayan Köpük veya Kapok* 100N
TİP II – Şişme 150N
TİP II – Batmayan Köpük veya Kapok* 70N
TİP III – Şişme 100N
TİP III – Batmayan Köpük 70N
TİP IV – Can Simitleri 75N
TİP IV – Tekne Minderleri 82N
TİP V – Hibrid Şişme
Tamamen şişirilmiş 100N
Sönmüş 34N
V – Özel Kullanım Cihazı – Şişme 100-155N
V – Özel Kullanım Cihazı – Batmayan Köpük 70 ila 100N
*Kapok= Bir tür ağaç lifi Tablo Kaynak U.S.C.G.

EN 393 (ISO 12402 – 5) 50 N Yüzdürme Yardımcısı: Kano, kayak, su kayağı gibi su sporlarında, kullanıcının su üzerinde kalmasına yardım eden, yüzme bilmeyenlerin kullanmaması gereken, bilinçsiz kazazedenin hayatını kurtarmak üzere tasarlanmamış ürünlerdir. Minimum 5 kg. yüzdürücülük sağlarlar. Kullanımı rahattır. Ancak, kullanıcısını sırtüstü çevirme yeteneği yoktur.

EN 393 (ISO 12402–5)

EN 395 (ISO 12402 – 4) 100 N Can Yeleği: Yüzme bilmeyenlerin de rahatlıkla kullanabileceği, bilinçsiz kazazedeyi sırtüstü çevirme özelliğine sahip, minimum 10 kg. yüzdürücülük sağlayan can yelekleridir.

EN 395 (ISO 12402–4)

EN 399 (ISO 12402 – 2) 275 N Can Yeleği: Minimum 27,5 kg. yüzdürücülük sağlayan bu hayat kurtarıcı, nasıl bir giysinin üzerine giyilmiş olursa olsun, kazazedeyi sırtüstü çevirebilir. Çok zor şartlarda görevini yerine getirebilen bu can yeleği, iri olduğu için gazla çalışanları kullanılmaktadır. Ancak deneyimler, şiştikten sona hareketi kısıtlayıcı özelliğinin, kazazedenin can salına ya da bota tırmanmasını güçleştirdiğini göstermiştir.

Türkiye’de ise, özel teknelerde can yeleği bulundurmak zorunludur. Bu can yeleklerinde SOLAS şartı aranmasa da CE ve/ya da SOLAS sertifikalı ürünler tercih edilmektedir.

CAN SİMİTLERİ
Can simidi, denize düşen kişiye atılarak o kişinin kurtarılmasına kadar geçecek süre içerisinde onun su üzerinde kalabilmesini, yerinin belli olmasını ve kurtarılmasını sağlayan bir kişisel can kurtarma aracıdır. (SOLAS Chapter III, kural 7, prg.1 / SOLAS Chapter III, kural 22)

• Bulundurulması zorunlu miktar ilgili yönergede belirtilmiştir.
• Üzerlerine tekne adı ve bağlama limanının yazılması gerekmektedir.
• Güvertede kullanılmaya hazır durumda ve yerlerinden kolayca alınabilecek şekilde bulundurulmalıdır.
• Tekne boyu 7-15 metre arasında her teknede bir adet (at nalı şeklinde de olabilir),
• Tekne boyu 15–24 metre arasında her teknede birisi ışıklı ve 20 metre savlolu olmak üzere SOLAS
tipi 2 adet can simidi bulunmalıdır.

Can simidi, tekne boyu 7 metreden ve sürati 7 deniz milinden az olan teknelerde zorunlu değildir.

Can simidinin üzerinde kullanılacak şavlonun 30 m uzunluğunda yüzer bir halat olması önerilir. Bu halat can simidinin yanında kolay fora edilebilir bir durumda bulunmalıdır. Yakın mesafe kurtarmalarında halatın boştaki çıması tekne üzerinde sağlam bir yere bağlanabileceği gibi, can simidini fırlatacak kişinin boşta kalan elinde de olabilir. Halatın bedeni can simidi fırlatılırken kesinlikle rahat akar pozisyonda olmalıdır.

Can Simidi
At Nalı Can Simidi

cansimidi
SOLAS Standartlarına Uygun
CAN SİMİDİNDE OLMASI GEREKEN ÖZELLİKLER

Işıklı kullanılacak can simidinin feneri can simidine en az 2 m.lik ince bir halatla bağlanmalı ve güvertedeki yerine kesinlikle düğümlenmeden ve halatın üstüne dolanmayacağı bir şekilde monte edilmelidir. Aksi taktirde kullanma sırasında fener doğrulup, serbest yüzer duruma gelemeyecektir. Bu da ışığın yanmaması anlamına gelir. (Fenerin pilleri seyire çıkmadan önce takılmalıdır.)

Can Simidinin Kazazedeye Atılması
Can simitleri, denize düşen bir kişi görülür görülmez, onun yetişebileceği yere, bulunduğu askıdan alınarak gecikilmeden atılır. El inceli can simidi atılırken, el ince rodası açılıp incenin bir ucu elde kalır ve öyle atılır. Ancak, amaç sadece kişiye can simidini ulaştırmaksa hiç vakit kaybetmeden atılmalıdır.

Paylaş

Post Author: Cankurtaran Türkiye

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir